<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X26n0530"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 530 般若心经疏诒谋钞</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 530 般若心经疏诒谋钞</title> <author>宋 智圆撰</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">26</idno>.<idno type="no">530</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">般若心经疏诒谋钞</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB01926"> <charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName> <mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char> <char xml:id="CB02494"> <charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName> <mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping> <mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB04590"> <charName>CBETA CHARACTER CB04590</charName> <mapping cb:dec="987630" type="PUA">U+F11EE</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7F64</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[(ㄇ@(企-止))/弟]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-08-01T10:23:05"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X26.0530.0739c" n="0739c"/> <lb ed="X" n="0739c01"/> <lb ed="X" n="0739c02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 530-A 刻般若心经疏诒谋钞<g ref="#CB02494">跋</g></cb:mulu><head>No. 530-A <lb ed="X" n="0739c03"/><lb ed="R041" n="0667b01"/> 刻般若心经疏诒谋钞<g ref="#CB02494">跋</g></head> <lb ed="X" n="0739c04"/> <lb ed="X" n="0739c05"/><lb ed="R041" n="0667b02"/><p xml:id="pX26p0739c0501">诒谋钞。宋孤山圆师。释自撰般若心经疏。其书研精 <lb ed="X" n="0739c06"/><lb ed="R041" n="0667b03"/>发微。使经疏旨益彰彰焉。诚有益于物也。然疏<anchor xml:id="nkr_note_add_0739c0601" n="0739c0601"/><anchor xml:id="beg0739c0601" n="0739c0601"/>已<anchor xml:id="end0739c0601"/>久 <lb ed="X" n="0739c07"/><lb ed="R041" n="0667b04"/>行。而其钞未流。学者憾之。近吾 灵空和尙。尝为之 <lb ed="X" n="0739c08"/><lb ed="R041" n="0667b05"/>较正。且加训点。劂生请锲诸梓。就予需<g ref="#CB02494">跋</g>语。予虽不 <lb ed="X" n="0739c09"/><lb ed="R041" n="0667b06"/>文。随喜其成。遂书卑云。</p> <lb ed="X" n="0739c10"/><lb ed="R041" n="0667b07"/><p xml:id="pX26p0739c1001">享保<anchor xml:id="nkr_note_add_0739c1001" n="0739c1001"/><anchor xml:id="beg0739c1001" n="0739c1001"/>己<anchor xml:id="end0739c1001"/>亥年五月天台沙门智空谨书</p></cb:div> <lb ed="X" n="0739c11"/> <lb ed="X" n="0739c12"/> <lb ed="X" n="0739c13"/> <lb ed="X" n="0739c14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">般若心经疏诒谋钞</cb:mulu> <lb ed="X" n="0739c15"/><cb:docNumber>No. 530</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0739c16"/><lb ed="R041" n="0667b09"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>般若心经疏诒谋钞<note place="inline">有引</note></cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0739c17"/> <lb ed="X" n="0739c18"/> <lb ed="X" n="0739c19"/><lb ed="R041" n="0667b11"/><p xml:id="pX26p0739c1901">序曰此经理幽辞要中庸子尝以三观義疏之<anchor xml:id="nkr_note_orig_0739001" n="0739001"/>愚恐 <lb ed="X" n="0739c20"/><lb ed="R041" n="0667b12"/>後昆惑疏之之言于是作钞以翼之号诒谋焉。</p> <lb ed="X" n="0739c21"/><lb ed="R041" n="0667b13"/><p xml:id="pX26p0739c2101">释疏为二初题目二初标总题。</p><p xml:id="pX26p0739c2113" cb:place="inline">标题尙简止取四 <lb ed="X" n="0739c22"/><lb ed="R041" n="0667b14"/>字为疏别目疏者疏通经義也幷序者显疏中有序 <lb ed="X" n="0739c23"/><lb ed="R041" n="0667b15"/>也。</p> <lb ed="X" n="0739c24"/><lb ed="R041" n="0667b16"/><p xml:id="pX26p0739c2401">二显述者孤山所居之处也住钱唐二湖之西北孤 <pb ed="X" xml:id="X26.0530.0740a" n="0740a"/> <lb ed="X" n="0740a01"/><lb ed="R041" n="0667b17"/>绝峙于水中而不与众山连接世谓之孤山也沙门 <lb ed="X" n="0740a02"/><lb ed="R041" n="0667b18"/>释者沙门云息恶号也释者具云释迦此翻能仁姓 <lb ed="X" n="0740a03"/><lb ed="R041" n="0668a01"/>也外道有号沙门者称释以简之释种有不出家者 <lb ed="X" n="0740a04"/><lb ed="R041" n="0668a02"/>称沙门以简之兼称之旨也又此方古者皆随师姓 <lb ed="X" n="0740a05"/><lb ed="R041" n="0668a03"/>如支遁本姓关既从<name role="" type="person">支法领</name>出家因姓支也道安尝 <lb ed="X" n="0740a06"/><lb ed="R041" n="0668a04"/>谓既皆依<persName>佛</persName>出家宜同<persName>佛</persName>姓自是沙门皆称释氏及 <lb ed="X" n="0740a07"/><lb ed="R041" n="0668a05"/>阿含经後至果有四河入海无复本名四姓出家同 <lb ed="X" n="0740a08"/><lb ed="R041" n="0668a06"/>称释氏之说故知道安深识冥符圣典智圆名也字 <lb ed="X" n="0740a09"/><lb ed="R041" n="0668a07"/>无外不知何许人既养疾孤山遂以标其所住姓徐 <lb ed="X" n="0740a10"/><lb ed="R041" n="0668a08"/>氏自号中庸子作中庸子传三篇以见意尝慨此经 <lb ed="X" n="0740a11"/><lb ed="R041" n="0668a09"/>三观之義明道若昧故後生日诵其语而不知之因 <lb ed="X" n="0740a12"/><lb ed="R041" n="0668a10"/>撰斯疏一日而就且曰冀後世有达如智者章安者 <lb ed="X" n="0740a13"/><lb ed="R041" n="0668a11"/>疏之则吾之言期<g ref="#CB01926">灰</g>灭今有述者事不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0740a1301" n="0740a1301"/><anchor xml:id="beg0740a1301" n="0740a1301"/>已<anchor xml:id="end0740a1301"/>也吾岂 <lb ed="X" n="0740a14"/><lb ed="R041" n="0668a12"/>好名哉譬若幻人撰幻疏训幻众以修学吾不得其 <lb ed="X" n="0740a15"/><lb ed="R041" n="0668a13"/>是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0740001" n="0740001"/>□高下矣即大宋天禧元年岁次丁巳秋九月十 <lb ed="X" n="0740a16"/><lb ed="R041" n="0668a14"/>一日也述者郑康成云述谓训其義也乐记曰知礼 <lb ed="X" n="0740a17"/><lb ed="R041" n="0668a15"/>乐之情者能作识礼乐之文者能述。</p> <lb ed="X" n="0740a18"/><lb ed="R041" n="0668a16"/><p xml:id="pX26p0740a1801">二本文二初总序二初廣序教法旨趣二初明文字 <lb ed="X" n="0740a19"/><lb ed="R041" n="0668a17"/>能显二初正明至道观照般若也真空实相般若也 <lb ed="X" n="0740a20"/><lb ed="R041" n="0668a18"/>名说文字般若也理智一如本无名说众生不觉须 <lb ed="X" n="0740a21"/><lb ed="R041" n="0668b01"/>立其名字以诠辨假言说以识知是故文字能诠其 <lb ed="X" n="0740a22"/><lb ed="R041" n="0668b02"/>二也。</p> <lb ed="X" n="0740a23"/><lb ed="R041" n="0668b03"/><p xml:id="pX26p0740a2301">二由下结示由自也由不觉故自是以般若之名名 <lb ed="X" n="0740a24"/><lb ed="R041" n="0668b04"/>于无名之观照廣略之说说于无说之实相。</p> <pb ed="X" xml:id="X26.0530.0740b" n="0740b"/> <lb ed="X" n="0740b01"/><lb ed="R041" n="0668b05"/><p xml:id="pX26p0740b0101">二既下示廣略被機二初通序廣略二初明廣略理 <lb ed="X" n="0740b02"/><lb ed="R041" n="0668b06"/>等三初明教异由機利钝者此约得悟为機利根闻 <lb ed="X" n="0740b03"/><lb ed="R041" n="0668b07"/>略说则悟钝根待廣说方解若约闻持为機则利根 <lb ed="X" n="0740b04"/><lb ed="R041" n="0668b08"/>能持廣钝根但持略非今意也详略者详则六百卷 <lb ed="X" n="0740b05"/><lb ed="R041" n="0668b09"/>略则一十四行详谓审<anchor xml:id="nkr_note_orig_0740002" n="0740002"/>说亦廣也。</p> <lb ed="X" n="0740b06"/><lb ed="R041" n="0668b10"/><p xml:id="pX26p0740b0601">二譬下寄喩显理筌罤喩廣略教鱼兔喩真空理莊 <lb ed="X" n="0740b07"/><lb ed="R041" n="0668b11"/>子云筌者所以在鱼也得鱼而忘筌罤者所以在兔 <lb ed="X" n="0740b08"/><lb ed="R041" n="0668b12"/>也得兔而忘蹄言者所以在意也得意而忘言註云 <lb ed="X" n="0740b09"/><lb ed="R041" n="0668b13"/>筌鱼笱<note place="inline">音拘</note>蹄兔置<note place="inline">音嗟</note>也说文作<g ref="#CB04590">罤</g> <lb ed="X" n="0740b10"/><lb ed="R041" n="0668b14"/>三若下悟者一如二十万颂者颂有四种一名阿耨 <lb ed="X" n="0740b11"/><lb ed="R041" n="0668b15"/>窣睹婆颂此不问长行与偈但数字满三十二即为 <lb ed="X" n="0740b12"/><lb ed="R041" n="0668b16"/>一偈二名伽陀此云讽颂或名直颂谓以偈说法非 <lb ed="X" n="0740b13"/><lb ed="R041" n="0668b17"/>颂长行旧云孤起是也三名祗夜此云应颂旧云重 <lb ed="X" n="0740b14"/><lb ed="R041" n="0668b18"/>颂四名蕴驮南此云集施颂谓以少言摄集多義施 <lb ed="X" n="0740b15"/><lb ed="R041" n="0669a01"/>他诵持今云二十万颂盖阿耨窣睹婆颂也十四行 <lb ed="X" n="0740b16"/><lb ed="R041" n="0669a02"/>者古经以一十七字为行也後世变乱制度或增或 <lb ed="X" n="0740b17"/><lb ed="R041" n="0669a03"/>减非多非少者以所悟真空无廣略故。</p> <lb ed="X" n="0740b18"/><lb ed="R041" n="0669a04"/><p xml:id="pX26p0740b1801">二然下明廣略教等谓非但所诠一如只约能诠其 <lb ed="X" n="0740b19"/><lb ed="R041" n="0669a05"/>義亦等故不可于廣略二教起优劣心也文为三初 <lb ed="X" n="0740b20"/><lb ed="R041" n="0669a06"/>约法双标圆音四辨也雅诰廣略也雅正也诰觉也 <lb ed="X" n="0740b21"/><lb ed="R041" n="0669a07"/>以廣略教觉悟众生令归正道也爰曰也相去声视 <lb ed="X" n="0740b22"/><lb ed="R041" n="0669a08"/>也异宜者彼钝宜廣此利宜略实下此略则但指本 <lb ed="X" n="0740b23"/><lb ed="R041" n="0669a09"/>根彼廣则具论枝末俱谈一树也故云相摄。</p> <lb ed="X" n="0740b24"/><lb ed="R041" n="0669a10"/><p xml:id="pX26p0740b2401">二彼则下擧喩双释毛目纲领者擧衣网为喩也毛 <pb ed="X" xml:id="X26.0530.0740c" n="0740c"/> <lb ed="X" n="0740c01"/><lb ed="R041" n="0669a11"/>谓衣之毛目谓网上之目纲谓网上之绳领谓衣上 <lb ed="X" n="0740c02"/><lb ed="R041" n="0669a12"/>之领毛者古以兽皮为衣如狐裘羔裘之属是故下 <lb ed="X" n="0740c03"/><lb ed="R041" n="0669a13"/>双释六百卷廣说如备谈毛目十四行略说如擧纲 <lb ed="X" n="0740c04"/><lb ed="R041" n="0669a14"/>领俱是谈其衣网故示毛目不为烦陈纲领不为寡。</p> <lb ed="X" n="0740c05"/><lb ed="R041" n="0669a15"/><p xml:id="pX26p0740c0501">三二涂下指同双结二涂谓廣略相埒者以彼廣谈 <lb ed="X" n="0740c06"/><lb ed="R041" n="0669a16"/>只是委示今经三科因缘四谛境智之法耳故文虽 <lb ed="X" n="0740c07"/><lb ed="R041" n="0669a17"/>廣略義则相等涂音图道路也与涂途同礼记作涂 <lb ed="X" n="0740c08"/><lb ed="R041" n="0669a18"/>埒音劣等也马迁史云吴诸候也以即山铸钱富埒 <lb ed="X" n="0740c09"/><lb ed="R041" n="0669b01"/>天子一味下同归熟酥一味亦是同归真空一味也。</p> <lb ed="X" n="0740c10"/><lb ed="R041" n="0669b02"/><p xml:id="pX26p0740c1001">二至下别歎今经二初正歎二初擧玄旨歎初二句 <lb ed="X" n="0740c11"/><lb ed="R041" n="0669b03"/>歎用次二句歎宗後四句歎体由遣著故知果成由 <lb ed="X" n="0740c12"/><lb ed="R041" n="0669b04"/>智果成故空理显此其次第也荡涤群疑者谓外道 <lb ed="X" n="0740c13"/><lb ed="R041" n="0669b05"/>诸见三教凡圣圆内外凡若了空相众惑皆荡开济 <lb ed="X" n="0740c14"/><lb ed="R041" n="0669b06"/>正理者中道真空名为正理部既带二稍通通真及 <lb ed="X" n="0740c15"/><lb ed="R041" n="0669b07"/>以但中今从正意及利根说则正理唯圆岂止下歎 <lb ed="X" n="0740c16"/><lb ed="R041" n="0669b08"/>宗也由圆照故能见能知抑语词也迷不二故为生 <lb ed="X" n="0740c17"/><lb ed="R041" n="0669b09"/>悟不二故为<persName>佛</persName>迷悟虽异不二理同无首下歎体也 <lb ed="X" n="0740c18"/><lb ed="R041" n="0669b10"/>圆空之理无始无终故迎之不见其首随之不见其 <lb ed="X" n="0740c19"/><lb ed="R041" n="0669b11"/>後岂可以凡夫偏小心思言议也杳深也朕直引反 <lb ed="X" n="0740c20"/><lb ed="R041" n="0669b12"/>兆也。</p> <lb ed="X" n="0740c21"/><lb ed="R041" n="0669b13"/><p xml:id="pX26p0740c2101">二苦下擧经文歎苦厄空故无可度菩提空故无可 <lb ed="X" n="0740c22"/><lb ed="R041" n="0669b14"/>得经云度一切苦厄得阿耨菩提者盖以无度名度 <lb ed="X" n="0740c23"/><lb ed="R041" n="0669b15"/>无得名得耳。</p> <lb ed="X" n="0740c24"/><lb ed="R041" n="0669b16"/><p xml:id="pX26p0740c2401">二可下结歎反本等者复本性之径路也以十四行 <pb ed="X" xml:id="X26.0530.0741a" n="0741a"/> <lb ed="X" n="0741a01"/><lb ed="R041" n="0669b17"/>摄彼六百非要如何前阵者言其勇也喩破迷之勝 <lb ed="X" n="0741a02"/><lb ed="R041" n="0669b18"/>上歎生善下歎灭恶。</p> <lb ed="X" n="0741a03"/><lb ed="R041" n="0670a01"/><p xml:id="pX26p0741a0301">二敢下序撰疏所宗二初示所宗率循也台崖者山 <lb ed="X" n="0741a04"/><lb ed="R041" n="0670a02"/>也以上应台星故名天台指智者所住也龙树即付 <lb ed="X" n="0741a05"/><lb ed="R041" n="0670a03"/>法藏第十三祖以去<persName>佛</persName>逾远学路不一诸宗诡杂故 <lb ed="X" n="0741a06"/><lb ed="R041" n="0670a04"/>龙树作大智度论释摩诃般若经大明中道之義名 <lb ed="X" n="0741a07"/><lb ed="R041" n="0670a05"/>法性宗焉于後秦世教流此土北齐慧文依论立观 <lb ed="X" n="0741a08"/><lb ed="R041" n="0670a06"/>口授南嶽传智者故三观之学大行于华夏矣故智 <lb ed="X" n="0741a09"/><lb ed="R041" n="0670a07"/>者所说法门悉是开张龙猛之義耳发挥者谓发越 <lb ed="X" n="0741a10"/><lb ed="R041" n="0670a08"/>挥散此经深理要文也。</p> <lb ed="X" n="0741a11"/><lb ed="R041" n="0670a09"/><p xml:id="pX26p0741a1101">二庶下明利物庶幸也诒遗也厥其也谓遗其後世 <lb ed="X" n="0741a12"/><lb ed="R041" n="0670a10"/>法子法孙修道之善谋也俾使也室心也白道也心 <lb ed="X" n="0741a13"/><lb ed="R041" n="0670a11"/>虚则体道上句出毛诗下句出莊子者矣语词也。</p> <lb ed="X" n="0741a14"/><lb ed="R041" n="0670a12"/><p xml:id="pX26p0741a1401">五蕴皆空者本唯一空迷成五蕴如由眼病见空有 <lb ed="X" n="0741a15"/><lb ed="R041" n="0670a13"/>华华处空处曾无二相简异偏浅者藏通观空别观 <lb ed="X" n="0741a16"/><lb ed="R041" n="0670a14"/>次第此三偏说不称本性悉名为浅此即下智冥于 <lb ed="X" n="0741a17"/><lb ed="R041" n="0670a15"/>境義通五即既约破死的在分极相似但破分段不 <lb ed="X" n="0741a18"/><lb ed="R041" n="0670a16"/>得名为度一切苦然度苦之義亦通五即名字解了 <lb ed="X" n="0741a19"/><lb ed="R041" n="0670a17"/>二死一心本无所有岂非度一切耶二死者界内有 <lb ed="X" n="0741a20"/><lb ed="R041" n="0670a18"/>分段生死界外有变易生死金口谓黄金色身口业 <lb ed="X" n="0741a21"/><lb ed="R041" n="0670b01"/>所宣也四门谓空有两亦双非异名召理者如花严 <lb ed="X" n="0741a22"/><lb ed="R041" n="0670b02"/>名法界方等名解脱大品名<persName>佛</persName>母法花名一乘涅槃 <lb ed="X" n="0741a23"/><lb ed="R041" n="0670b03"/>名<persName>佛</persName>性今经名蕴空皆召于无名之理也多在空门 <lb ed="X" n="0741a24"/><lb ed="R041" n="0670b04"/>者以亦有四门正在空耳问何文明四门耶答色不 <pb ed="X" xml:id="X26.0530.0741b" n="0741b"/> <lb ed="X" n="0741b01"/><lb ed="R041" n="0670b05"/>异空空门也空不异色有门也色即是空空即是色 <lb ed="X" n="0741b02"/><lb ed="R041" n="0670b06"/>即两亦双非门也是空是色即两亦色空遮色空色 <lb ed="X" n="0741b03"/><lb ed="R041" n="0670b07"/>遮空即双非而正为谈空荡著故云多在空门般若 <lb ed="X" n="0741b04"/><lb ed="R041" n="0670b08"/>翻智慧者秘密与多含此无幷顺古生善故不翻奘 <lb ed="X" n="0741b05"/><lb ed="R041" n="0670b09"/>师立五例般若可翻而存梵者为生善故大论云般 <lb ed="X" n="0741b06"/><lb ed="R041" n="0670b10"/>若尊重智慧轻薄不可以轻代重而有三种者准般 <lb ed="X" n="0741b07"/><lb ed="R041" n="0670b11"/>若论有五种三如今文四相应般若亦名般若伴即 <lb ed="X" n="0741b08"/><lb ed="R041" n="0670b12"/>与智相应同时心王心所皆名般若五者眷属般若 <lb ed="X" n="0741b09"/><lb ed="R041" n="0670b13"/>亦名般若境即与智同时五蕴能与般若而为眷属 <lb ed="X" n="0741b10"/><lb ed="R041" n="0670b14"/>故摄此二归观照中一家宗涂多者束为三少者开 <lb ed="X" n="0741b11"/><lb ed="R041" n="0670b15"/>为三俾三一互融归一心故生死此岸谓理等四即 <lb ed="X" n="0741b12"/><lb ed="R041" n="0670b16"/>烦恼中流谓分真四十一位无明未尽也涅槃彼岸 <lb ed="X" n="0741b13"/><lb ed="R041" n="0670b17"/>妙觉究竟也亦应近取分真为彼岸须存两意方尽 <lb ed="X" n="0741b14"/><lb ed="R041" n="0670b18"/>经旨方寸者俗书说人之心藏唯方一寸正法念经 <lb ed="X" n="0741b15"/><lb ed="R041" n="0671a01"/>云心如莲花开合提谓经云心如帝王皆肉团心也 <lb ed="X" n="0741b16"/><lb ed="R041" n="0671a02"/>问经云依般若故心无罣碍是则约法解心其義甚 <lb ed="X" n="0741b17"/><lb ed="R041" n="0671a03"/>便何以约喩释耶答约法義通廣略皆尔约喩義局 <lb ed="X" n="0741b18"/><lb ed="R041" n="0671a04"/>侷在略文局亲通疏思之可解训法训常各含教行 <lb ed="X" n="0741b19"/><lb ed="R041" n="0671a05"/>理三義谓教行理俱可轨俱不易也一切贤圣等者 <lb ed="X" n="0741b20"/><lb ed="R041" n="0671a06"/>无为是一贤解则浅圣证则深故有差别般若是一 <lb ed="X" n="0741b21"/><lb ed="R041" n="0671a07"/>法者即实相般若问下恐皆空之言滥于偏小故须 <lb ed="X" n="0741b22"/><lb ed="R041" n="0671a08"/>拣择文中先对三藏小简次对通别简具法是俗者 <lb ed="X" n="0741b23"/><lb ed="R041" n="0671a09"/>谓本具百界三千也不动是中者荆溪云心性不动 <lb ed="X" n="0741b24"/><lb ed="R041" n="0671a10"/>假立中名远近巧拙等者十界为远六界为近藏析 <pb ed="X" xml:id="X26.0530.0741c" n="0741c"/> <lb ed="X" n="0741c01"/><lb ed="R041" n="0671a11"/>空通即空界内巧拙也别次第圆不次第<anchor xml:id="nkr_note_orig_0741001" n="0741001"/>外巧拙也 <lb ed="X" n="0741c02"/><lb ed="R041" n="0671a12"/>前三不具法唯圆即具法与夺而言者与其生空之 <lb ed="X" n="0741c03"/><lb ed="R041" n="0671a13"/>称夺其法空之名此乃半与半夺若全夺则皆无尙 <lb ed="X" n="0741c04"/><lb ed="R041" n="0671a14"/>受变易生死故全与则皆有<anchor xml:id="nkr_note_add_0741c0401" n="0741c0401"/><anchor xml:id="beg0741c0401" n="0741c0401"/>已<anchor xml:id="end0741c0401"/>破分段假实故正以 <lb ed="X" n="0741c05"/><lb ed="R041" n="0671a15"/>空中破著者夫三谛圆融无时不尔随機破病用有 <lb ed="X" n="0741c06"/><lb ed="R041" n="0671a16"/>不同如如意珠具宝莹圆体常无减点以示人或言 <lb ed="X" n="0741c07"/><lb ed="R041" n="0671a17"/>其莹或言其圆或言具宝般若论空点其无也心珠 <lb ed="X" n="0741c08"/><lb ed="R041" n="0671a18"/>理体岂爽宝圆自古人师不识大体或云般若是无 <lb ed="X" n="0741c09"/><lb ed="R041" n="0671b01"/>相教或称泯绝无寄宗或号诳相不真宗谓比花严 <lb ed="X" n="0741c10"/><lb ed="R041" n="0671b02"/>涅槃其理犹劣执莹非珠不知其可也今以旁正言 <lb ed="X" n="0741c11"/><lb ed="R041" n="0671b03"/>之自晓进不故一家所说论其兼带开会则优劣自 <lb ed="X" n="0741c12"/><lb ed="R041" n="0671b04"/>殊圆理元同经王无别菩萨下著尽体显显有分极 <lb ed="X" n="0741c13"/><lb ed="R041" n="0671b05"/>故有二果经云菩提萨埵依般若故乃至云究竟涅 <lb ed="X" n="0741c14"/><lb ed="R041" n="0671b06"/>槃证分果也经云三世诸<persName>佛</persName>依般若故得阿耨菩提 <lb ed="X" n="0741c15"/><lb ed="R041" n="0671b07"/>证极果也四用下度二死是破恶用得二果是生善 <lb ed="X" n="0741c16"/><lb ed="R041" n="0671b08"/>用度二死得二果俱通分极菩提智果也涅槃断果 <lb ed="X" n="0741c17"/><lb ed="R041" n="0671b09"/>也五教下教者圣人被下之言也教效也使人仿效 <lb ed="X" n="0741c18"/><lb ed="R041" n="0671b10"/>之也熟酥者准大经五味喩也则花严如乳鹿苑如 <lb ed="X" n="0741c19"/><lb ed="R041" n="0671b11"/>酪方等如生酥般若如熟酥法花涅槃如醍醐此约 <lb ed="X" n="0741c20"/><lb ed="R041" n="0671b12"/>逗機次第为言非论法体浓淡般若<name role="" type="person">罽宾国</name>人法月 <lb ed="X" n="0741c21"/><lb ed="R041" n="0671b13"/>西域人幷唐时来此土通四人者为<persName>佛</persName>印可咸名<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0741c22"/><lb ed="R041" n="0671b14"/>说即<name role="" type="person">灵鹫山</name>者法月所翻本云一时<persName>佛</persName>在王舍大城 <lb ed="X" n="0741c23"/><lb ed="R041" n="0671b15"/><name role="" type="person">灵鹫山</name>中也。</p> <lb ed="X" n="0741c24"/><lb ed="R041" n="0671b16"/><p xml:id="pX26p0741c2401">此经无序等者人释藏疏皆将疏文足成三分截鹤 <pb ed="X" xml:id="X26.0530.0742a" n="0742a"/> <lb ed="X" n="0742a01"/><lb ed="R041" n="0671b17"/>续凫难成一体分本分经经既唯正何用足之经家 <lb ed="X" n="0742a02"/><lb ed="R041" n="0671b18"/>者阿难是结集经家也然此二段初是阿难记事次 <lb ed="X" n="0742a03"/><lb ed="R041" n="0672a01"/>是阿难记言是知结集不出言事问撰疏者何不以 <lb ed="X" n="0742a04"/><lb ed="R041" n="0672a02"/>记事为序分记言为正说分邪答此分节有何不可 <lb ed="X" n="0742a05"/><lb ed="R041" n="0672a03"/>今详疏文显有此義初云标起即叙起也次段则显 <lb ed="X" n="0742a06"/><lb ed="R041" n="0672a04"/>云利他正说岂非分经为序正二段邪然于序中但 <lb ed="X" n="0742a07"/><lb ed="R041" n="0672a05"/>是别序通序全莹若尔何故疏文向云无序及流通 <lb ed="X" n="0742a08"/><lb ed="R041" n="0672a06"/>邪答此據法月所译显<anchor xml:id="nkr_note_orig_0742001" n="0742001"/>令记事之文宜在正宗故彼 <lb ed="X" n="0742a09"/><lb ed="R041" n="0672a07"/>经云尔时观自在菩萨即从座起白<persName>佛</persName>言我欲于此 <lb ed="X" n="0742a10"/><lb ed="R041" n="0672a08"/>会中说诸菩萨普遍智藏般若波罗蜜多心唯愿世 <lb ed="X" n="0742a11"/><lb ed="R041" n="0672a09"/>尊听我所说尔时<persName>世尊</persName>以微妙音告观自在言具大 <lb ed="X" n="0742a12"/><lb ed="R041" n="0672a10"/>悲者听汝所说与诸众生作大光明此即发起序也 <lb ed="X" n="0742a13"/><lb ed="R041" n="0672a11"/>经云于是观自在蒙<persName>佛</persName>听许<persName>佛</persName>所护念入于<persName>佛</persName>慧光 <lb ed="X" n="0742a14"/><lb ed="R041" n="0672a12"/>三昧正受入此定<anchor xml:id="nkr_note_add_0742a1401" n="0742a1401"/><anchor xml:id="beg0742a1401" n="0742a1401"/>已<anchor xml:id="end0742a1401"/>以三昧力行深般若波罗蜜多 <lb ed="X" n="0742a15"/><lb ed="R041" n="0672a13"/>时照见五蕴自性皆空等观文次第岂非正宗是故 <lb ed="X" n="0742a16"/><lb ed="R041" n="0672a14"/>今疏不分为序若一往分文则似有二段義如向说 <lb ed="X" n="0742a17"/><lb ed="R041" n="0672a15"/>观其音声即普门品不纵不横者一即三故不纵三 <lb ed="X" n="0742a18"/><lb ed="R041" n="0672a16"/>即一故不横无前无後者其犹一月等现百川谁分 <lb ed="X" n="0742a19"/><lb ed="R041" n="0672a17"/>前後从境得名者菩提是上求境众生是下化境。</p> <lb ed="X" n="0742a20"/><lb ed="R041" n="0672a18"/><p xml:id="pX26p0742a2001">但中不但中者離边之中名为但中中即边故名不 <lb ed="X" n="0742a21"/><lb ed="R041" n="0672b01"/>但中即修般若者修三观也。</p> <lb ed="X" n="0742a22"/><lb ed="R041" n="0672b02"/><p xml:id="pX26p0742a2201">蕴取积聚者谓多法积聚如色有多种等阴取盖覆 <lb ed="X" n="0742a23"/><lb ed="R041" n="0672b03"/>者使真空不得显故新旧两翻各得一義又婆沙云 <lb ed="X" n="0742a24"/><lb ed="R041" n="0672b04"/>阴是何義答聚義略義积義总義是知言阴亦有积 <pb ed="X" xml:id="X26.0530.0742b" n="0742b"/> <lb ed="X" n="0742b01"/><lb ed="R041" n="0672b05"/>聚義也今云盖覆且取一边初观阴境者彼明十境 <lb ed="X" n="0742b02"/><lb ed="R041" n="0672b06"/>一阴入二烦恼三病患四业相五魔事六禅定七诸 <lb ed="X" n="0742b03"/><lb ed="R041" n="0672b07"/>见八上慢九二乘十菩萨阴境现观馀九待发方观 <lb ed="X" n="0742b04"/><lb ed="R041" n="0672b08"/>全色是心者如即波是水也寧岂也中亦下净名疏 <lb ed="X" n="0742b05"/><lb ed="R041" n="0672b09"/>云菩萨以趣<persName>佛</persName>慧观中道法性不见涅槃生死内外 <lb ed="X" n="0742b06"/><lb ed="R041" n="0672b10"/>可住可在此即空二边名中也故光明疏释空品云 <lb ed="X" n="0742b07"/><lb ed="R041" n="0672b11"/>空者空有空无两边淸净名之为空。</p> <lb ed="X" n="0742b08"/><lb ed="R041" n="0672b12"/><p xml:id="pX26p0742b0801">三惑者见思尘沙无明也正在住前者即观行相似 <lb ed="X" n="0742b09"/><lb ed="R041" n="0672b13"/>也位位至義也者分修中智即行般若分破变易即 <lb ed="X" n="0742b10"/><lb ed="R041" n="0672b14"/>度苦厄今观音位居等觉则是度十地变易生死之 <lb ed="X" n="0742b11"/><lb ed="R041" n="0672b15"/>苦厄。</p> <lb ed="X" n="0742b12"/><lb ed="R041" n="0672b16"/><p xml:id="pX26p0742b1201">所以下以圣人说法不出四悉益物故适悦亦欢喜 <lb ed="X" n="0742b13"/><lb ed="R041" n="0672b17"/>也应知下至则能发慧者即是境随心转也一对示 <lb ed="X" n="0742b14"/><lb ed="R041" n="0672b18"/>至释成者文三義二谓前二解文後一引证意唯在 <lb ed="X" n="0742b15"/><lb ed="R041" n="0673a01"/>一以观法示偏小故引中论证观法故儆大者儆戒 <lb ed="X" n="0742b16"/><lb ed="R041" n="0673a02"/>也高著者著陟虑反明也显也凡夫小之执者凡夫 <lb ed="X" n="0742b17"/><lb ed="R041" n="0673a03"/>外道及两教小乘也偏菩萨三教也圆初心谓住前 <lb ed="X" n="0742b18"/><lb ed="R041" n="0673a04"/>也心渐通泰者方等被诃虽小执渐轻而慕大弥切 <lb ed="X" n="0742b19"/><lb ed="R041" n="0673a05"/>情存高下悟理何从故闻皆空之谈稍除彼此之见 <lb ed="X" n="0742b20"/><lb ed="R041" n="0673a06"/>对扬大法通泰可知故至法花直闻一乘即能弃小 <lb ed="X" n="0742b21"/><lb ed="R041" n="0673a07"/>利根菩萨等者三教初心者转入通别断惑者接入 <lb ed="X" n="0742b22"/><lb ed="R041" n="0673a08"/>圆教住前者进入悉由闻般若教修无所得心也存 <lb ed="X" n="0742b23"/><lb ed="R041" n="0673a09"/>梵从华者西域是梵国梵天种故此方称华夏冕服 <lb ed="X" n="0742b24"/><lb ed="R041" n="0673a10"/>彩章曰华大国曰夏或谓不然者然是也恐执新翻 <pb ed="X" xml:id="X26.0530.0742c" n="0742c"/> <lb ed="X" n="0742c01"/><lb ed="R041" n="0673a11"/>以非今释故答云吾从古翻释義也以祖师智者用 <lb ed="X" n="0742c02"/><lb ed="R041" n="0673a12"/>古翻故极邻虚者其尘至微邻于虚空名邻虚尘三 <lb ed="X" n="0742c03"/><lb ed="R041" n="0673a13"/>藏有门存邻虚空门破邻虚七邻虚为一透金尘七 <lb ed="X" n="0742c04"/><lb ed="R041" n="0673a14"/>透金尘为一透水尘七透水尘为一兔毛尘七兔毛 <lb ed="X" n="0742c05"/><lb ed="R041" n="0673a15"/>尘为一羊毛尘七羊毛尘为一牛毛尘七牛毛尘为 <lb ed="X" n="0742c06"/><lb ed="R041" n="0673a16"/>一隙中游尘还须扶习者至八地时以誓愿扶馀残 <lb ed="X" n="0742c07"/><lb ed="R041" n="0673a17"/>习气也由习故入生死由愿故化有情倘知空不异 <lb ed="X" n="0742c08"/><lb ed="R041" n="0673a18"/>色何须留习润生離空有二边者十住破有十行破 <lb ed="X" n="0742c09"/><lb ed="R041" n="0673b01"/>空十向习中十地证中岂知下遮照同时即三观圆 <lb ed="X" n="0742c10"/><lb ed="R041" n="0673b02"/>融圆教初心便即修学问般若唯三教何故对示藏 <lb ed="X" n="0742c11"/><lb ed="R041" n="0673b03"/>教人耶答部内说三许修学故若论荡破尙及外道 <lb ed="X" n="0742c12"/><lb ed="R041" n="0673b04"/>况藏教乎岂以所破为所说耶是知至符契者观与 <lb ed="X" n="0742c13"/><lb ed="R041" n="0673b05"/>文合如符契符者孚也征召防伪事资中孚三代玉 <lb ed="X" n="0742c14"/><lb ed="R041" n="0673b06"/>瑞汉世金竹末代从省代以书翰契者结也上古纯 <lb ed="X" n="0742c15"/><lb ed="R041" n="0673b07"/>质结绳执契今羌胡征数负贩记缗其遗风也文心 <lb ed="X" n="0742c16"/><lb ed="R041" n="0673b08"/>雕龙曰朝市征信则有符契券疏伐树得根者以枝 <lb ed="X" n="0742c17"/><lb ed="R041" n="0673b09"/>葉之多悉一根故去尺就寸者以丈尺之内悉是寸 <lb ed="X" n="0742c18"/><lb ed="R041" n="0673b10"/>故根与寸喩识心也观色知心者虽先示色空岂不 <lb ed="X" n="0742c19"/><lb ed="R041" n="0673b11"/>知色由心变色即心乎彼明下灭後根性岂如<persName>佛</persName>世 <lb ed="X" n="0742c20"/><lb ed="R041" n="0673b12"/>例馀四蕴者具谈应云受不异空空不异受受即是 <lb ed="X" n="0742c21"/><lb ed="R041" n="0673b13"/>空空即是受乃至识皆尔。</p> <lb ed="X" n="0742c22"/><lb ed="R041" n="0673b14"/><p xml:id="pX26p0742c2201">分四下生起者法体本空故離诸法达空遣著得有 <lb ed="X" n="0742c23"/><lb ed="R041" n="0673b15"/>果证既由空得须歎勝能各有蕴等者皆具下四段 <lb ed="X" n="0742c24"/><lb ed="R041" n="0673b16"/>義也当相是空等者即诸法相是真空相犹如波相 <pb ed="X" xml:id="X26.0530.0743a" n="0743a"/> <lb ed="X" n="0743a01"/><lb ed="R041" n="0673b17"/>即是水相義均者均齐也对障下生死是动相故名 <lb ed="X" n="0743a02"/><lb ed="R041" n="0673b18"/>生涅槃是静相故称灭烦恼染汚名垢菩提觉了名 <lb ed="X" n="0743a03"/><lb ed="R041" n="0674a01"/>净结业累缚名增解脱離缚名灭以三下述意也以 <lb ed="X" n="0743a04"/><lb ed="R041" n="0674a02"/>空无二相故六幷不颇符今意者颇偏也符合也以 <lb ed="X" n="0743a05"/><lb ed="R041" n="0674a03"/>论立三偏合六即但开合之殊耳既是合六为三则 <lb ed="X" n="0743a06"/><lb ed="R041" n="0674a04"/>顺今经三双義也道前谓真道之前即理等四也自 <lb ed="X" n="0743a07"/><lb ed="R041" n="0674a05"/>性住者在缠不染也道中者即分真也在极圣及住 <lb ed="X" n="0743a08"/><lb ed="R041" n="0674a06"/>前凡夫之中间故引出者初住<anchor xml:id="nkr_note_add_0743a0801" n="0743a0801"/><anchor xml:id="beg0743a0801" n="0743a0801"/>已<anchor xml:id="end0743a0801"/>上以智发理名为 <lb ed="X" n="0743a09"/><lb ed="R041" n="0674a07"/>引出道後者居圣道之极故至于得果究竟显性也 <lb ed="X" n="0743a10"/><lb ed="R041" n="0674a08"/>异名也者其理本一立二种名因人有果人之性名 <lb ed="X" n="0743a11"/><lb ed="R041" n="0674a09"/>为<persName>佛</persName>性果人所觉唯觉真空故真空<persName>佛</persName>性義异名异 <lb ed="X" n="0743a12"/><lb ed="R041" n="0674a10"/>心体无别染位者理等四即无明惑染全在故染净 <lb ed="X" n="0743a13"/><lb ed="R041" n="0674a11"/>者无明未尽分得真智故纯净者无明究竟尽故彼 <lb ed="X" n="0743a14"/><lb ed="R041" n="0674a12"/>论以染位名众生界染净位名菩萨界纯净位名如 <lb ed="X" n="0743a15"/><lb ed="R041" n="0674a13"/>来界。</p> <lb ed="X" n="0743a16"/><lb ed="R041" n="0674a14"/><p xml:id="pX26p0743a1601">答下六凡中人天摄藏菩萨也三科亦通<persName>佛</persName>者涅槃 <lb ed="X" n="0743a17"/><lb ed="R041" n="0674a15"/>云捨无常色获得常色乃至捨无常识获常识乐我 <lb ed="X" n="0743a18"/><lb ed="R041" n="0674a16"/>净等皆尔此乃四德之理非聚而聚亦可名蕴央掘 <lb ed="X" n="0743a19"/><lb ed="R041" n="0674a17"/>云所谓彼眼根于诸<persName>如来</persName>常具足无减修了了分明 <lb ed="X" n="0743a20"/><lb ed="R041" n="0674a18"/>见乃至意根云分明知是故<persName>佛</persName>界亦有处等是故三 <lb ed="X" n="0743a21"/><lb ed="R041" n="0674b01"/>科通<persName>佛</persName>也境智亦该凡者该包也至如地狱众生亦 <lb ed="X" n="0743a22"/><lb ed="R041" n="0674b02"/>有发心观理之者文擧初後二段也其四谛因缘亦 <lb ed="X" n="0743a23"/><lb ed="R041" n="0674b03"/>界界各有此皆约事非论理具互具意者此即约理 <lb ed="X" n="0743a24"/><lb ed="R041" n="0674b04"/>具释也以一界具十界故仍用四段别对亦自相收 <pb ed="X" xml:id="X26.0530.0743b" n="0743b"/> <lb ed="X" n="0743b01"/><lb ed="R041" n="0674b05"/>由互具故然此两褈总意至下别释言不累述意乃 <lb ed="X" n="0743b02"/><lb ed="R041" n="0674b06"/>常合行者照之读者了之消者示之蕴处界者俱舍 <lb ed="X" n="0743b03"/><lb ed="R041" n="0674b07"/>云愚根乐有三故说蕴处界愚者迷也<persName>佛</persName>为迷心众 <lb ed="X" n="0743b04"/><lb ed="R041" n="0674b08"/>生说五蕴则合色开心为迷色众生说十二处则开 <lb ed="X" n="0743b05"/><lb ed="R041" n="0674b09"/>色合心为俱迷者说十八界则心色俱开又对上中 <lb ed="X" n="0743b06"/><lb ed="R041" n="0674b10"/>下根故说此三又为乐略乐中乐廣说三也然此三 <lb ed="X" n="0743b07"/><lb ed="R041" n="0674b11"/>科等義止陈梗槪无用委谈将恐此经变成名相亡 <lb ed="X" n="0743b08"/><lb ed="R041" n="0674b12"/>情遣著正在斯文宗旨宜分不当渎乱故藏师至此 <lb ed="X" n="0743b09"/><lb ed="R041" n="0674b13"/>亦指对法等论今疏亦然略示名数耳合色为一者 <lb ed="X" n="0743b10"/><lb ed="R041" n="0674b14"/>色是质碍之法名为色色有十四种所谓四大五根 <lb ed="X" n="0743b11"/><lb ed="R041" n="0674b15"/>五尘此之十四幷是色法故云合也开心为四者谓 <lb ed="X" n="0743b12"/><lb ed="R041" n="0674b16"/>受想行识也领纳所缘为受受有六种谓六触因缘 <lb ed="X" n="0743b13"/><lb ed="R041" n="0674b17"/>生六受但境既有违顺非违非顺之别故六受亦各 <lb ed="X" n="0743b14"/><lb ed="R041" n="0674b18"/>有苦受乐受不苦不乐受之异也能取所领之缘相 <lb ed="X" n="0743b15"/><lb ed="R041" n="0675a01"/>名为想想有六种谓取所领六尘之相为六想也造 <lb ed="X" n="0743b16"/><lb ed="R041" n="0675a02"/>作之心能起于果名为行行有六种大品经中说为 <lb ed="X" n="0743b17"/><lb ed="R041" n="0675a03"/>六思思即是业谓于六想之後各起不善业善业无 <lb ed="X" n="0743b18"/><lb ed="R041" n="0675a04"/>动业也了别所缘之境名为识识有六种即是六识 <lb ed="X" n="0743b19"/><lb ed="R041" n="0675a05"/>若论师多云识在三心之前诸大乘经皆明识最居 <lb ed="X" n="0743b20"/><lb ed="R041" n="0675a06"/>後今依经为次。</p> <lb ed="X" n="0743b21"/><lb ed="R041" n="0675a07"/><p xml:id="pX26p0743b2101">十二处者处以生长为義谓内六根能发生六识外 <lb ed="X" n="0743b22"/><lb ed="R041" n="0675a08"/>六境能牵生六识旧名十二入以涉入为義根尘相 <lb ed="X" n="0743b23"/><lb ed="R041" n="0675a09"/>对则有识生识依根尘仍为能入根尘即是所入言 <lb ed="X" n="0743b24"/><lb ed="R041" n="0675a10"/>十二入者从所入受名合心为一半者对蕴开心故 <pb ed="X" xml:id="X26.0530.0743c" n="0743c"/> <lb ed="X" n="0743c01"/><lb ed="R041" n="0675a11"/>此云合一谓意处心对一切法即有能知之用名之 <lb ed="X" n="0743c02"/><lb ed="R041" n="0675a12"/>为意意即心王也是中除诸心数法但取心王以为 <lb ed="X" n="0743c03"/><lb ed="R041" n="0675a13"/>意入故下释云意处全也半谓法处一分心所也一 <lb ed="X" n="0743c04"/><lb ed="R041" n="0675a14"/>切对意所知之法名法处法有二种摄一切法一者 <lb ed="X" n="0743c05"/><lb ed="R041" n="0675a15"/>心法是中除心王但取相应诸心数法也二者非心 <lb ed="X" n="0743c06"/><lb ed="R041" n="0675a16"/>法即过去未来色法及心不相应诸行及三无为法 <lb ed="X" n="0743c07"/><lb ed="R041" n="0675a17"/>也今除非心法故下释云及法处一分五根谓眼耳 <lb ed="X" n="0743c08"/><lb ed="R041" n="0675a18"/>鼻舌身也五境谓色声香味触也身分对色能见色 <lb ed="X" n="0743c09"/><lb ed="R041" n="0675b01"/>之处名眼眼是四大造色体为十色共成所谓四大 <lb ed="X" n="0743c10"/><lb ed="R041" n="0675b02"/>四微身根微眼根微也身分对声能闻声之处名耳 <lb ed="X" n="0743c11"/><lb ed="R041" n="0675b03"/>耳是四大造色亦为十色共成谓四大四微身根微 <lb ed="X" n="0743c12"/><lb ed="R041" n="0675b04"/>耳根微身分对香能闻香之处名鼻鼻是四大造色 <lb ed="X" n="0743c13"/><lb ed="R041" n="0675b05"/>亦为十色共成四大四微身根微鼻根微身分对味 <lb ed="X" n="0743c14"/><lb ed="R041" n="0675b06"/>能知味之处名为舌舌是四大造色亦为十色所成 <lb ed="X" n="0743c15"/><lb ed="R041" n="0675b07"/>四大四微身根微舌根微六分假合之体对触能觉 <lb ed="X" n="0743c16"/><lb ed="R041" n="0675b08"/>触之处皆名为身身是四大造色但有九色所成四 <lb ed="X" n="0743c17"/><lb ed="R041" n="0675b09"/>大四微身根微是为五根也。</p> <lb ed="X" n="0743c18"/><lb ed="R041" n="0675b10"/><p xml:id="pX26p0743c1801">五境者一切对眼所见之色名为色色有二种摄一 <lb ed="X" n="0743c19"/><lb ed="R041" n="0675b11"/>切色一正报可见色众生身色靑黄赤白黑色等二 <lb ed="X" n="0743c20"/><lb ed="R041" n="0675b12"/>依报可见色外无知靑黄赤白黑等色也一切耳所 <lb ed="X" n="0743c21"/><lb ed="R041" n="0675b13"/>闻之色曰声声有二种摄一切声一从正报色出声 <lb ed="X" n="0743c22"/><lb ed="R041" n="0675b14"/>众生语言音声也二从依报色出声也一切对鼻所 <lb ed="X" n="0743c23"/><lb ed="R041" n="0675b15"/>闻之色名香香有二种摄一切香外一切无知色众 <lb ed="X" n="0743c24"/><lb ed="R041" n="0675b16"/>生身中香臭也二依报色出香外一切无知色中所 <pb ed="X" xml:id="X26.0530.0744a" n="0744a"/> <lb ed="X" n="0744a01"/><lb ed="R041" n="0675b17"/>有香臭也一切对舌所知之色曰味味有二种摄一 <lb ed="X" n="0744a02"/><lb ed="R041" n="0675b18"/>切味一正报色处味众生身中之六味也二依报色 <lb ed="X" n="0744a03"/><lb ed="R041" n="0676a01"/>处外一切无知色中所有六味也一切对身所觉之 <lb ed="X" n="0744a04"/><lb ed="R041" n="0676a02"/>色名触触有二种摄一切触一正报色处触众生身 <lb ed="X" n="0744a05"/><lb ed="R041" n="0676a03"/>中冷暖涩滑等触也二依报色处外一切无知色中 <lb ed="X" n="0744a06"/><lb ed="R041" n="0676a04"/>冷暖等触也是为五境法处一分者即法处中非心 <lb ed="X" n="0744a07"/><lb ed="R041" n="0676a05"/>法也如前记。</p> <lb ed="X" n="0744a08"/><lb ed="R041" n="0676a06"/><p xml:id="pX26p0744a0801">十八界者谓于十二更加六识言界者以种族为義 <lb ed="X" n="0744a09"/><lb ed="R041" n="0676a07"/>六根为一种族同根故六境六识亦尔又眼根眼识 <lb ed="X" n="0744a10"/><lb ed="R041" n="0676a08"/>色是一种族馀五例说或云界者以界别为義此十 <lb ed="X" n="0744a11"/><lb ed="R041" n="0676a09"/>八法各有别体義无混滥故通受名色心俱开者开 <lb ed="X" n="0744a12"/><lb ed="R041" n="0676a10"/>色为十半开心为七半七心法界中一分心所为半 <lb ed="X" n="0744a13"/><lb ed="R041" n="0676a11"/>也六根界六境界分别如十二处。</p> <lb ed="X" n="0744a14"/><lb ed="R041" n="0676a12"/><p xml:id="pX26p0744a1401">六识界者若根尘相对即有识生识以识别为義识 <lb ed="X" n="0744a15"/><lb ed="R041" n="0676a13"/>依于根能识别于尘故此六通名识也眼识界者眼 <lb ed="X" n="0744a16"/><lb ed="R041" n="0676a14"/>根若对色尘即生眼识眼识生时即识色尘故名眼 <lb ed="X" n="0744a17"/><lb ed="R041" n="0676a15"/>识界耳识鼻识身识界例说意识界者五识生<anchor xml:id="nkr_note_add_0744a1701" n="0744a1701"/><anchor xml:id="beg0744a1701" n="0744a1701"/>已<anchor xml:id="end0744a1701"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0744001" n="0744001"/>即 <lb ed="X" n="0744a18"/><lb ed="R041" n="0676a16"/>灭意为意识此意识续生意识生时即识法尘若五 <lb ed="X" n="0744a19"/><lb ed="R041" n="0676a17"/>识能生意识即以前五识为根後意识为意识此意 <lb ed="X" n="0744a20"/><lb ed="R041" n="0676a18"/>识灭次意识续生是则前意识生後意识如是亦说 <lb ed="X" n="0744a21"/><lb ed="R041" n="0676b01"/>传受根识之名皆以能生为根所生为识今说所生 <lb ed="X" n="0744a22"/><lb ed="R041" n="0676b02"/>之识为意识界也如是三科不出色心色由心造全 <lb ed="X" n="0744a23"/><lb ed="R041" n="0676b03"/>体是心当知悉由虚妄分别故有种种法生既达境 <lb ed="X" n="0744a24"/><lb ed="R041" n="0676b04"/>唯心便捨外尘相从此息分别悟平等真空故于今 <pb ed="X" xml:id="X26.0530.0744b" n="0744b"/> <lb ed="X" n="0744b01"/><lb ed="R041" n="0676b05"/>经皆云无也。</p> <lb ed="X" n="0744b02"/><lb ed="R041" n="0676b06"/><p xml:id="pX26p0744b0201">十二至凡夫者谓二因感五果三因感二果轮转不 <lb ed="X" n="0744b03"/><lb ed="R041" n="0676b07"/>穷即凡夫也一无明谓过去一切烦恼通是无明以 <lb ed="X" n="0744b04"/><lb ed="R041" n="0676b08"/>过去未有智慧光明故一切烦恼得起二行从无明 <lb ed="X" n="0744b05"/><lb ed="R041" n="0676b09"/>生业业即是行以善恶业能作果报故故名行也三 <lb ed="X" n="0744b06"/><lb ed="R041" n="0676b10"/>识从行生垢心即父母交合初欲托胎一刹那间有 <lb ed="X" n="0744b07"/><lb ed="R041" n="0676b11"/>了别之義也四名色即从结生後乃至六处支前中 <lb ed="X" n="0744b08"/><lb ed="R041" n="0676b12"/>间诸位总号名色从托胎生识支後一七日名羯逻 <lb ed="X" n="0744b09"/><lb ed="R041" n="0676b13"/>蓝此云杂秽状如凝酥二七日名案部昙此云疱状 <lb ed="X" n="0744b10"/><lb ed="R041" n="0676b14"/>如疮疱三七日名闭尸此云凝结状如就血四七日 <lb ed="X" n="0744b11"/><lb ed="R041" n="0676b15"/>名健男此云凝厚渐坚硬故五七日名钵罗奢佉此 <lb ed="X" n="0744b12"/><lb ed="R041" n="0676b16"/>云形位具诸根形四支差别故六七日名毛发爪齿 <lb ed="X" n="0744b13"/><lb ed="R041" n="0676b17"/>位有毛发生故七七日名具根位五根圆满故此名 <lb ed="X" n="0744b14"/><lb ed="R041" n="0676b18"/>色支从羯罗蓝至第五钵罗奢佉位前虽有身根及 <lb ed="X" n="0744b15"/><lb ed="R041" n="0677a01"/>意根由未有眼等四根故六处未圆皆号名色五六 <lb ed="X" n="0744b16"/><lb ed="R041" n="0677a02"/>处从钵罗奢佉位眼等诸根悉圆满至未出胎以来 <lb ed="X" n="0744b17"/><lb ed="R041" n="0677a03"/>根境识三未相和合生于触果以前皆六处摄六触 <lb ed="X" n="0744b18"/><lb ed="R041" n="0677a04"/>由六处对六境也即从出胎後至三四岁来虽根境 <lb ed="X" n="0744b19"/><lb ed="R041" n="0677a05"/>识三和合于苦乐中庸境上未能了知生于三受至 <lb ed="X" n="0744b20"/><lb ed="R041" n="0677a06"/>此皆名触也七受即从五六岁至十二三以来于三 <lb ed="X" n="0744b21"/><lb ed="R041" n="0677a07"/>受境上<anchor xml:id="nkr_note_add_0744b2101" n="0744b2101"/><anchor xml:id="beg0744b2101" n="0744b2101"/>已<anchor xml:id="end0744b2101"/>能了别犹未能起婬爱之心八爱即从十 <lb ed="X" n="0744b22"/><lb ed="R041" n="0677a08"/>四五至十八九以来贪于种种勝妙质具及婬欲等 <lb ed="X" n="0744b23"/><lb ed="R041" n="0677a09"/>境然犹未能周遍追求故不名取九取即十九二十 <lb ed="X" n="0744b24"/><lb ed="R041" n="0677a10"/>以後年既长大贪欲转盛不藉身命而无劳倦然爱 <pb ed="X" xml:id="X26.0530.0744c" n="0744c"/> <lb ed="X" n="0744c01"/><lb ed="R041" n="0677a11"/>取体同分勝劣故十有有即是业为驰求诸境起善 <lb ed="X" n="0744c02"/><lb ed="R041" n="0677a12"/>恶业牵引当生三有果故十一生即从捨命结当生 <lb ed="X" n="0744c03"/><lb ed="R041" n="0677a13"/>果一刹那中名生十二老死当果熟壞是为老死老 <lb ed="X" n="0744c04"/><lb ed="R041" n="0677a14"/>死则生忧悲哭泣种种愁苦众恼合集或云从生支 <lb ed="X" n="0744c05"/><lb ed="R041" n="0677a15"/>後念念变异便名老死未必发白面皱也十二因缘 <lb ed="X" n="0744c06"/><lb ed="R041" n="0677a16"/>灭成圣人者若正观诸法实相淸净则无明尽无明 <lb ed="X" n="0744c07"/><lb ed="R041" n="0677a17"/>尽故行尽乃至众苦和合皆尽若能如此正观三世 <lb ed="X" n="0744c08"/><lb ed="R041" n="0677a18"/>十二因缘发真无漏成辟支<persName>佛</persName>今达凡圣由心心如 <lb ed="X" n="0744c09"/><lb ed="R041" n="0677b01"/>幻故从心所起凡圣之境一切不实故皆无也中略 <lb ed="X" n="0744c10"/><lb ed="R041" n="0677b02"/>十支者谓行识名色六处触受爱取有生也具谈应 <lb ed="X" n="0744c11"/><lb ed="R041" n="0677b03"/>云无行亦无行尽等厌苦断集者苦即生死果谓观 <lb ed="X" n="0744c12"/><lb ed="R041" n="0677b04"/>八苦逼迫三相迁移等令生厌弃集谓烦恼业能招 <lb ed="X" n="0744c13"/><lb ed="R041" n="0677b05"/>苦果既厌其苦必须断集欣灭修道者灭谓二解脱 <lb ed="X" n="0744c14"/><lb ed="R041" n="0677b06"/>道谓戒定慧廣之则三十七品也欲证灭果必修道 <lb ed="X" n="0744c15"/><lb ed="R041" n="0677b07"/>因。</p> <lb ed="X" n="0744c16"/><lb ed="R041" n="0677b08"/><p xml:id="pX26p0744c1601">用前至得智断果也者犹水淸则珠相自现搅水求 <lb ed="X" n="0744c17"/><lb ed="R041" n="0677b09"/>之终无得理究竟亦有断者涅槃云<persName>无上士</persName>者名无 <lb ed="X" n="0744c18"/><lb ed="R041" n="0677b10"/>所断今言有断者由等觉後心断微细惑则得究竟 <lb ed="X" n="0744c19"/><lb ed="R041" n="0677b11"/>智也是则等觉後心名究竟断前以下即前分四科 <lb ed="X" n="0744c20"/><lb ed="R041" n="0677b12"/>对十界中以境智是<persName>佛</persName>菩萨法界也入无功用道者 <lb ed="X" n="0744c21"/><lb ed="R041" n="0677b13"/>以不作意加功而自然流入故三障者报业烦恼也 <lb ed="X" n="0744c22"/><lb ed="R041" n="0677b14"/>四魔者阴死烦恼天子也。</p> <lb ed="X" n="0744c23"/><lb ed="R041" n="0677b15"/><p xml:id="pX26p0744c2301">等觉则双照二边者即平等俱照故云等觉也转凡 <lb ed="X" n="0744c24"/><lb ed="R041" n="0677b16"/>为圣者转住前凡夫为分证圣人转因为果者转等 <pb ed="X" xml:id="X26.0530.0745a" n="0745a"/> <lb ed="X" n="0745a01"/><lb ed="R041" n="0677b17"/>觉因人为究竟果人蜾蠃之咒螟蛉者<name role="" type="person">郭璞</name>云蜾蠃 <lb ed="X" n="0745a02"/><lb ed="R041" n="0677b18"/>细腰蜂也俗呼为蠮螉螟蛉桑虫也蜾蠃负螟蛉之 <lb ed="X" n="0745a03"/><lb ed="R041" n="0678a01"/>子于空木中七日成其子法言云螟蛉之子殪而逢 <lb ed="X" n="0745a04"/><lb ed="R041" n="0678a02"/>蜾蠃祝曰类我类我久则肖之註云肖类也蜾蠃遇 <lb ed="X" n="0745a05"/><lb ed="R041" n="0678a03"/>螟蛉而受化久乃变成蜂耳殪于计反死也祝音咒 <lb ed="X" n="0745a06"/><lb ed="R041" n="0678a04"/>诗云螟蛉有子蜾蠃负之教诲尔子式穀似之郑氏 <lb ed="X" n="0745a07"/><lb ed="R041" n="0678a05"/>笺云式用也穀善也今有教诲万民由善道者亦似 <lb ed="X" n="0745a08"/><lb ed="R041" n="0678a06"/>蜾蠃故今以蜾蠃喩<persName>佛</persName>螟蛉喩众生裸<anchor xml:id="nkr_note_orig_0745001" n="0745001"/>即果反咸是 <lb ed="X" n="0745a09"/><lb ed="R041" n="0678a07"/>咒義者若作此释岂唯此经显密名咒遂知一代大 <lb ed="X" n="0745a10"/><lb ed="R041" n="0678a08"/>小據<persName>佛</persName>本怀为令如<persName>佛</persName>悉可名咒从强从正且指密 <lb ed="X" n="0745a11"/><lb ed="R041" n="0678a09"/>语除障名神咒者神名天心除三障见三德天然之 <lb ed="X" n="0745a12"/><lb ed="R041" n="0678a10"/>理实由般若故名神咒智鉴无昧者了达无明即法 <lb ed="X" n="0745a13"/><lb ed="R041" n="0678a11"/>性明故更无加过者超偏小故独绝无伦者由无过 <lb ed="X" n="0745a14"/><lb ed="R041" n="0678a12"/>所以独绝亦是遍荡相著无法可为伦等故也此但 <lb ed="X" n="0745a15"/><lb ed="R041" n="0678a13"/>释无等于下等字其義未明四悉谓四悉昙也悉之 <lb ed="X" n="0745a16"/><lb ed="R041" n="0678a14"/>言遍檀翻为施谓以欢喜等四遍施众生也即者 <lb ed="X" n="0745a17"/><lb ed="R041" n="0678a15"/>理同故即事异故六暗禅者多增上慢文字者推功 <lb ed="X" n="0745a18"/><lb ed="R041" n="0678a16"/>上人幷由不晓六而复即今以四悉横辨六不即竖 <lb ed="X" n="0745a19"/><lb ed="R041" n="0678a17"/>论于五即中一一具横亦可以四竖收五即则名字 <lb ed="X" n="0745a20"/><lb ed="R041" n="0678a18"/>欢喜观行生善相似破恶分极入理也欢喜名神咒 <lb ed="X" n="0745a21"/><lb ed="R041" n="0678b01"/>者神名不测由<anchor xml:id="nkr_note_orig_0745002" n="0745002"/>智见不测之理所以欢喜生善名明 <lb ed="X" n="0745a22"/><lb ed="R041" n="0678b02"/>咒者智明善生故破恶名无上咒者智破惑恶更无 <lb ed="X" n="0745a23"/><lb ed="R041" n="0678b03"/>过故入理者以真空智证无等理即第一義也无等 <lb ed="X" n="0745a24"/><lb ed="R041" n="0678b04"/>之理生<persName>佛</persName>互等名无等等彼此法身等故者<persName>佛</persName>果三 <pb ed="X" xml:id="X26.0530.0745b" n="0745b"/> <lb ed="X" n="0745b01"/><lb ed="R041" n="0678b05"/>身互相齐等也故花严云一身一智慧力无畏亦然 <lb ed="X" n="0745b02"/><lb ed="R041" n="0678b06"/>何故下问也示现下答也明诸<persName>佛</persName>道齐故。</p> <lb ed="X" n="0745b03"/><lb ed="R041" n="0678b07"/><p xml:id="pX26p0745b0301">□□等密说至心耳者但言密说无所得心其義<anchor xml:id="nkr_note_add_0745b0301" n="0745b0301"/><anchor xml:id="beg0745b0301" n="0745b0301"/>已<anchor xml:id="end0745b0301"/> <lb ed="X" n="0745b04"/><lb ed="R041" n="0678b08"/>足似长□般若三字若令文显著有亦无<anchor xml:id="nkr_note_orig_0745003" n="0745003"/>如典语至 <lb ed="X" n="0745b05"/><lb ed="R041" n="0678b09"/>而知者庸常也如大武柔毛以召牛羊淸涤淸酌以 <lb ed="X" n="0745b06"/><lb ed="R041" n="0678b10"/>召水酒常俗不解则是秘密□呼只不同而牛羊酒 <lb ed="X" n="0745b07"/><lb ed="R041" n="0678b11"/>水其实无异譬喩得解智者思之今无取焉者无不 <lb ed="X" n="0745b08"/><lb ed="R041" n="0678b12"/>也防人强释故□□之或别所斥庶赞述功益乎自 <lb ed="X" n="0745b09"/><lb ed="R041" n="0678b13"/>他同至于道。</p> <lb ed="X" n="0745b10"/><lb ed="R041" n="0678b14"/> <lb ed="X" n="0745b11"/><lb ed="R041" n="0678b15"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>般若心经疏诒谋钞<note place="inline">终</note></cb:jhead></cb:juan></cb:div> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0739c0601" to="#end0739c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0739c1001" to="#end0739c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0740a1301" to="#end0740a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0741c0401" to="#end0741c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0742a1401" to="#end0742a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0743a0801" to="#end0743a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0744a1701" to="#end0744a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0744b2101" to="#end0744b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0745b0301" to="#end0745b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0739001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0739001">愚间居编作吾</note> <note n="0740001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0740001">是下疑脱非字</note> <note n="0740002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0740002">说疑详</note> <note n="0741001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0741001">外上疑脱界字</note> <note n="0742001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0742001">令疑合</note> <note n="0744001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0744001">即灭意为意识疑误当作即灭为意根</note> <note n="0745001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0745001">即疑耶</note> <note n="0745002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0745002">智当作知</note> <note n="0745003" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0745003">如当作妨</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0739c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0739c0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0739c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0739c1001">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0740a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0740a1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0741c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0741c0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0742a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0742a1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0743a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0743a0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0744a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0744a1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0744b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0744b2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0745b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0745b0301">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>